๓.๖ หมวดผู้ครองเรือน

     ๒๒. ดูกรคหบดีบุตร มารดาบิดาผู้เป็นทิศเบื้องหน้าอันบุตรพึงบำรุงด้วยสถาน ๕ คือ

              (๑) ด้วยตั้งใจไว้ว่าท่านเลี้ยงเรามา เราจักเลี้ยงท่านตอบ

              (๒) จักรับทำกิจของท่าน

              (๓) จักดำรงวงศ์สกุล

              (๔) จักปฏิบัติตนให้เป็นผู้สมควรรับทรัพย์มรดก

              (๕) ก็หรือเมื่อท่านละไปแล้ว ทำกาลกิริยาแล้ว จักตามเพิ่มให้ซึ่งทักษิณา

           ดูกรคหบดีบุตร มารดาบิดาผู้เป็นทิศเบื้องหน้าอันบุตรบำรุงด้วยสถาน ๕ เหล่านี้แล้ว ย่อมอนุเคราะห์บุตรด้วยสถาน ๕ คือ

              (๑) ห้ามจากความชั่ว

              (๒) ให้ตั้งอยู่ในความดี

              (๓) ให้ศึกษาศิลปวิทยา

              (๔) หาภรรยาที่สมควรให้

              (๕) มอบทรัพย์ให้ในสมัย

           ดูกรคหบดีบุตร อาจารย์ผู้เป็นทิศเบื้องขวาอันศิษย์พึงบำรุงด้วยสถาน ๕ คือ

              (๑) ด้วยลุกขึ้นยืนรับ

              (๒) ด้วยเข้าไปยืนคอยรับใช้

              (๓) ด้วยการเชื่อฟัง

              (๔) ด้วยการปรนนิบัติ

              (๕) ด้วยการเรียนศิลปวิทยาโดยเคารพ

           ดูกรคหบดีบุตร อาจารย์ผู้เป็นทิศเบื้องขวา อันศิษย์บำรุงด้วยสถาน ๕ เหล่านี้แล้ว ย่อมอนุเคราะห์ศิษย์ด้วยสถาน ๕ คือ

              (๑) แนะนำดี

              (๒) ให้เรียนดี

              (๓) บอกศิษย์ด้วยดีในศิลปวิทยาทั้งหมด

              (๔) ยกย่องให้ปรากฏในเพื่อนฝูง

              (๕) ทำความป้องกันในทิศทั้งหลาย (คือ จะไปทางทิศไหนก็ไม่อดอยาก)

           ดูกรคหบดีบุตร ภรรยาผู้เป็นทิศเบื้องหลัง อันสามีพึงบำรุงด้วยสถาน ๕ คือ

              (๑) ด้วยยกย่องว่าเป็นภรรยา

              (๒) ด้วยไม่ดูหมิ่น

              (๓) ด้วยไม่ประพฤตินอกใจ

              (๔) ด้วยมอบความเป็นใหญ่ให้

              (๕) ด้วยให้เครื่องแต่งตัว

           ดูกรคหบดีบุตร ภรรยาผู้เป็นทิศเบื้องหลังอันสามีบำรุงด้วยสถาน ๕ เหล่านี้แล้วย่อมอนุเคราะห์สามีด้วยสถาน ๕ คือ

              (๑) จัดการงานดี

              (๒) สงเคราะห์คนข้างเคียงของผัวดี

              (๓) ไม่ประพฤตินอกใจผัว

              (๔) รักษาทรัพย์ที่ผัวหามาได้

              (๕) ขยันไม่เกียจคร้านในกิจการทั้งปวง

           ดูกรคหบดีบุตร มิตรผู้เป็นทิศเบื้องซ้ายอันกุลบุตรพึงบำรุงด้วยสถาน ๕ คือ

              (๑) ด้วยการให้ปั่น

              (๒) ด้วยเจรจาถ้อยคำเป็นที่รัก

              (๓) ด้วยประพฤติประโยชน์

              (๔) ด้วยความเป็นผู้มีตนเสมอ

              (๕) ด้วยไม่แกล้งกล่าวให้คลาดจากความจริง

           ดูกรคหบดีบุตร มิตรผู้เป็นทิศเบื้องซ้ายอันกุลบุตรบำรุงด้วยสถาน ๕ เหล่านี้แล้ว ย่อมอนุเคราะห์กุลบุตรด้วยสถาน ๕ คือ

              (๑) รักษามิตรผู้ประมาทแล้ว

              (๒) รักษาทรัพย์ของมิตรผู้ประมาทแล้ว

              (๓) เมื่อมิตรมีภัยเอาเป็นที่พึ่งพำนักได้

              (๔) ไม่ละทิ้งในยามวิบัติ

              (๕) นับถือตลอดถึงวงศ์ของมิตร

           ดูกรคหบดีบุตร ทาสกรรมกรผู้เป็นทิศเบื้องต่ำอันนายพึงบำรุงด้วยสถาน ๕ คือ

              (๑) ด้วยจัดการงานให้ทำตามสมควรแก่กำลัง

              (๒) ด้วยให้อาหารและรางวัล

              (๓) ด้วยรักษาในคราวเจ็บไข้

              (๔) ด้วยแจกของมีรสแปลกประหลาดให้กิน

              (๕) ด้วยปล่อยในสมัย

           ดูกรคหบดีบุตร ทาสกรรมกรผู้เป็นทิศเบื้องต่ำอันนายบำรุงด้วยสถาน ๕ เหล่านี้แล้ว ย่อมอนุเคราะห์นายด้วยสถาน ๕ คือ

              (๑) ลุกขึ้นทำการงานก่อนนาย

              (๒) เลิกการงานทีหลังนาย

              (๓) ถือเอาแต่ของที่นายให้

              (๔) ทำการงานให้ดีขึ้น

              (๕) นำคุณของนายไปสรรเสริญ

           ดูกรคหบดีบุตร สมณพราหมณ์ผู้เป็นทิศเบื้องบนอันกุลบุตรพึงบำรุงด้วยสถาน ๕ คือ

              (๑) ด้วยกายกรรมประกอบด้วยเมตตา

              (๒) ด้วยวจีกรรมประกอบด้วยเมตตา

              (๓) ด้วยมโนกรรมประกอบด้วยเมตตา

              (๔) ด้วยความเป็นผู้ไม่ปิดประตู

              (๕) ด้วยให้อามิสทานเนืองๆ

           ดูกรคหบดีบุตร สมณพราหมณ์ผู้เป็นทิศเบื้องบนอันกุลบุตรบำรุงด้วยสถาน ๕ เหล่านี้แล้ว ย่อมอนุเคราะห์กุลบุตรด้วยสถาน ๖ คือ

              (๑) ห้ามไม่ให้ทำความชั่ว

              (๒) ให้ตั้งอยู่ในความดี

              (๓) อนุเคราะห์ด้วยน้ำใจอันงาม

              (๔) ให้ได้ฟังสิ่งที่ยังไม่เคยฟัง

              (๕) ทำสิ่งที่เคยฟังแล้วให้แจ่มแจ้ง

              (๖) บอกทางสวรรค์ให้

     (๑๖/๒๔๖-๒๔๙ สิงคาลกสูตร พระผู้มีพระภาคตรัสกับสิงคาลกคหบดีบุตร)